Erkennen, in gesprek en beter worden

Cliënten, professionals en bestuurders gaan blijvend maar niet vrijblijvend met elkaar in gesprek over geweld in de jeugdzorg. Dat gebeurt in dialoogsessies die Jeugdzorg Nederland organiseert met alle aangesloten jeugdzorgorganisaties.

Op 12 juni presenteerde commissie De Winter de resultaten van haar onderzoek naar geweld in de jeugdzorg. Jeugdzorg Nederland is regelmatig tussentijds geïnformeerd door de commissie en trok ruim een jaar uit om een inhoudelijk antwoord te vinden op uitkomsten van het rapport.

Beleidsadviseur Ylva van den Hengel was betrokken bij het traject. Ze schrok van de verhalen. “Terwijl ik de ervaringen van de Commissie Samson kende. In 2012 bleek al uit het onderzoek van die commissie naar seksueel misbruik in de jeugdzorg dat psychisch en fysiek geweld voorkwamen. Dit onderzoek is een vervolg. De verhalen zijn indrukwekkend, we worden er stil van. En vooral: we willen voorkomen dat dit blijft gebeuren.”

Ylva van den Hengel

“We willen voorkomen dat dit blijft gebeuren.”

Het onderzoek van De Winter beslaat de periode 1945-2016. Van den Hengel: “Een deel van de geweldsincidenten is aantoonbaar fout. Er zijn ook dingen gebeurd die we nu als geweld omschrijven maar waarvan men destijds dacht dat het voor jeugdigen het beste was.”


Van den Hengel vertelt dat Jeugdzorg Nederland met alle aangesloten jeugdzorgorganisaties al langer bezig is met aanbevelingen uit het rapport: “Voor mij een bevestiging dat we als sector de juiste zaken oppakken.” Ze noemt drie speerpunten:

  • Voorkomen dat jongeren in de gesloten jeugdzorg terechtkomen, omdat geweld hier vaker voorkomt. Denk aan separeren, het opsluiten van jongeren op hun kamer, maar ook aan geweld tussen jongeren onderling. Ondertussen werken we ook aan het terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen.
  • Verkleinen van leef- en behandelgroepen omdat in grote groepen de kans op geweld toeneemt.
  • Beter toerusten van pleegouders, omdat vanuit onmacht over de soms complexe problematiek van pleegkinderen geweld kan ontstaan of omdat pleegkinderen doorgeplaatst worden naar residentiële instellingen waar de kans op geweld groter is.
“We willen erkennen wat de slachtoffers is aangedaan en werken aan verbeteringen.”

Dit gaat Jeugdzorg Nederland doen:

  • Mensen die geweld hebben ervaren in de jeugdzorg zijn welkom om daarover te praten.
  • Jeugdzorg Nederland draagt bij aan het faciliteren van lotgenotencontact.
  • Jeugdzorg Nederland organiseert dialoogsessies onder leiding van een onafhankelijke en ervaren dialoogbegeleider.
  • Binnen de jeugdzorgorganisaties worden professionals opgeleid om zelf dialoogsessies te begeleiden.

Dialoogsessies

In maart 2018 startte Jeugdzorg Nederland met de voorbereidingen. “We wilden een goed inhoudelijk antwoord geven op het rapport. Erkennen wat de slachtoffers is aangedaan én werken aan verbeteringen.”

Jeugdzorgorganisaties zetten daarom de deuren open voor slachtoffers die behoefte hebben te praten over hun ervaringen. “We helpen zo goed als we kunnen.” Slachtoffer kunnen zich ook melden via de website Verbreek de Stilte. Daarnaast komen er dialoogsessies om blijvend maar niet vrijblijvend te spreken over wat jongeren en hun professionals als geweld ervaren. Het idee van de dialoogsessies ontstond na zeven gesprekken die afgelopen jaar met cliënten, professionals en bestuurders zijn gevoerd over het voorkomen van geweld in de jeugdzorg en te leren hoe het beter kan. Daarbij waren vaak externe gasten aanwezig van bijvoorbeeld politie, wetenschap, ouderenzorg of geweldloos verzet.

Die bijeenkomsten waren indrukwekkend, vertelt Van den Hengel. “Geweld wordt breed ervaren door jongeren. Voor mij was een eyeopener dat iedereen zijn eigen beleving heeft van geweld in de jeugdzorg. Ook professionals konden vertellen hoe ze geweld van jongeren ervaren. Die uitwisseling gebeurde in een open sfeer en met respect voor elkaar.”

Na Commissie Samson heeft de sector een kwaliteitskader ontwikkeld en ingevoerd. “Dat doen we nu niet. Professionals en cliënten zitten niet te wachten op meer protocollen. Jeugdzorg is mensenwerk. Dat voel je nog duidelijker als je open met elkaar in gesprek bent. Jongeren geven aan dat ze pas écht iets aan hulp hebben als ze een klik ervaren met een hulpverlener bij wie ze zich veilig voelen. Daarom zetten we nu in op de dialoogsessies.”