Naar een jeugdzorg die beter beschermt

Een aanzienlijk deel van de kinderen en jongeren die bescherming nodig hadden in de jeugdzorg kreeg de afgelopen zeventig jaar te maken met fysiek, psychisch of seksueel geweld. Dit blijkt uit het omvangrijke rapport ‘Onvoldoende beschermd’ van Commissie De Winter dat op 12 juni 2019 is gepresenteerd.

Jeugdzorg Nederland biedt haar excuses aan voor dit geweld. Bestuurslid Esther Overweter: “Het leed dat de slachtoffers is aangedaan, is groot. Ze hadden bescherming nodig, maar in plaats daarvan kregen ze te maken met geweld. Daar hebben ze hun hele leven last van. Tegen hen wil ik zeggen: het spijt ons dat er te weinig is gedaan om geweld te voorkomen en te stoppen.”


Iedereen die geweld heeft ervaren in de jeugdzorg is welkom daarover te praten. Slachtoffers kunnen zich op verschillende manieren melden. “Jeugdzorg Nederland wil de verhalen van de slachtoffers horen. Te lang is hun stem niet gehoord. We moeten luisteren en leren om te komen tot een jeugdzorg die beter beschermt,” vindt Esther Overweter.

“Het spijt ons dat er te weinig is gedaan om geweld te voorkomen en te stoppen.”

Esther Overweter

Jeugdzorg Nederland en haar aangesloten jeugdzorgorganisaties willen aan de slag met de aanbevelingen. Verschillende thema’s zijn al eerder opgepakt en staan in het Plan passende zorg. Het gaat dan om het voorkómen dat jongeren in de gesloten jeugdzorg terechtkomen, terugdringen van gedwongen afzonderen en het verkleinen van leef- en behandelgroepen. Ook wil Jeugdzorg Nederland pleegouders beter toerusten.

Blijvend met elkaar in gesprek

Een deel van de geweldsincidenten die door de Commissie De Winter is aangetroffen is aantoonbaar fout. Er zijn óók dingen gebeurd die nu als geweld omschreven worden, maar waarvan men destijds dacht dat het voor jeugdigen het beste was, terwijl jongeren het wel als geweld hebben ervaren.


“Juist daarom moet het gesprek over het thema geweld niet eenmalig maar voortdurend plaatsvinden. Jeugdzorg Nederland wil dat jongeren, ervaringsdeskundigen, ouders, professionals en bestuurders blijvend met elkaar praten over dit onderwerp. Iedereen moet openlijk en respectvol kunnen delen hoe hij of zij geweld ervaart of ervaren heeft: Jongeren, ouders én professionals”, zegt Esther Overweter.


Dit magazine is, samen met de dialoogsessies, een eerste start: jongeren, ervaringsdeskundigen, ouders en professionals die nu in de jeugdzorg werken vertellen hoe zij tegen geweld in de jeugdzorg aankijken.

Conclusies:

Commissie De Winter deed 2,5 jaar onderzoek, in opdracht van het kabinet, naar geweld in residentiële instellingen, pleegzorg, justitiële jeugdinrichtingen, de jeugd-GGZ, de LVB-sector, doven- en blindeninstituten en asielzoekerscentra.

  • In gehele periode van 1946 tot 2016 is fysiek, psychisch en seksueel geweld gevonden in alle sectoren van de jeugdzorg;
  • Een kwart van de cliënten had nooit te maken gehad met geweld;
  • Een op de negen cliënten had vaak tot zeer vaak te maken met geweld;
  • Eerst was er voornamelijk geweld van professionals naar jongeren. De laatste jaren is vooral het geweld tussen jongeren onderling toegenomen;
  • Tot 1970 was er vooral sprake van fysiek geweld, daarna fysiek en psychisch;
  • Het klimaat in instellingen is lange tijd als zeer hard ervaren;
  • Nu wordt het klimaat in gesloten instellingen als onveilig ervaren;
  • Vooral psychisch geweld had en heeft grote en lange impact.

In het rapport worden verschillende aanbevelingen gedaan

  • Erkenning bieden en uitspreken aan slachtoffers
  • Archieven beschikbaar en toegankelijk houden
  • Slachtoffers begeleiden bij het vinden van hun dossier
  • Hulp aan slachtoffers verbeteren
  • Blijvend faciliteren van lotgenotengroepen
  • Plaatsing in (gesloten) instellingen zoveel mogelijk voorkomen
  • Groepsgrootte verkleinen
  • Personeel beter scholen en zorgen voor meer continuïteit in teams
  • Meer samenwerken met ouders en familie
  • Verbeteren van ondersteuning van pleegouders
  • Meer contact tussen jeugdbeschermers met cliënten
  • Voogdij wettelijk beter regelen en controle op invulling uithuisplaatsing verbeteren
  • Proactief, sterker en onafhankelijk toezicht organiseren
  • Als geweld voorkomt: altijd bespreken met kinderen
  • Prevalentiestudie naar geweld in de huidige jeugdzorg


Meer informatie over het rapport:

www.commissiegeweldjeugdzorg.nl